Złote myśli Rzymu

Mówi się, że w Grecji wyrosła nasza dusza, a w Rzymie powstało nasze ciało, ponieważ idee humanizmu i filozofia to wynalazki greckie, a prawo i organizacja to wynalazki rzymskie. Jest w tym bardzo dużo prawdy, ponieważ Grecy skupiali się zawsze przede wszystkim na ideach, a Rzymianie woleli czyny oraz faktycznie działające machiny, także w rozumieniu państwa. Czerpali z Grecji całymi garściami, ale ich wkład jest w pełni unikalny. W przeciwieństwie do wielu innych kultur obcujących z antyczna filozofią grecką, budowali własny pomnik spiżowy, a nie tylko polerowali dokonania greckie. Także dzisiaj, wiele wieków po upadku Cesarstwa Rzymskiego, można się od obywateli Rzymy nauczyć bardzo wiele.

Tiberius Claudius Nero

„Każdy urzędnik jest jak bąk – kiedy się opije krwi ofiar, mniej wysysa. Każdy więc nowy jest groźniejszy. Trzeba mieć litość nad poddanymi!”
Tiberius Claudius Nero, czyli po prostu Tyberiusz, cesarz rzymski żyjący na przełomie I wieku przed naszą erą i I wieku naszej ery, rządził swoim imperium w czasach, kiedy jego liczba ludności zaczynała wyraźnie rosnąć, pojawiały się ruchy separatystyczne, ale wojny, przynajmniej jak na czasy antyczne, były stosunkowo rzadkimi przedsięwzięciami. Zapamiętany został nie jako reformator, ale jako typowy władca ciepłej wody w kranie. Ciepłej wody w kranie wtedy nikt oczywiście nie miał, kranów zresztą też nie było, ale stabilizacja polityczna połączona z prześladowaniami arystokracji sprawiła, że zwykli ludzie mieli się całkiem dobrze i rozumieli, że zmiana tylko dla samej zmiany nie jest przedsięwzięciem specjalnie sensownym.

Marcus Tullius Cicero

„Żyć – to myśleć.”
We wstępie podkreślamy, że Rzymianie byli bardziej ludźmi słowa niż czynu, co jest nie do końca prawdą. Największy mówca w historii świata, wzór dla retoryki, wielki polityk i wspaniały myśliciel, Marcus Tullius Cicero, znany u nas często jako Cycero, co prawda przegrał politycznie z triumwiratem kierowanym przez Juliusza Cezara, ale zawsze podkreślał, że w jego działaniach znacznie ważniejsza była myśl od konkretów politycznych czy jakichkolwiek innych. Człowiek najbardziej realizował się przez ideę podkreślał, że dowcip jest dziełem nieporównywalnie bardziej trwałym od jakiejkolwiek budowli czy struktury państwowej. Być człowiekiem, żyć, to znaczy myśleć i pozostawiać po sobie idee.

Lucius Annaeus Seneca Minor

„Nie przystoi mężczyźnie bać się ciężkiej pracy”
Seneka Młodszy, czyli Lucius Annaeus Seneca Minor, był Filozofem, jak określano go dla odróżnienia od seniora rodu noszącego to samo imię, Retora. Miał ogromny wpływ na młode lata Nerona, niesławnego cesarza rzymskiego z I wieku naszej ery, ale jego wpływy na nieszczęście wszystkich szybko zaniknęły. Najważniejsza w jego dziełach zawsze była etyka bazowana na dziełach stoików. Można by powiedzieć, że Seneka Młodszy był pierwszym trenerem osobistym z prawdziwego zdarzenia, ponieważ tak jak w przytoczonym cytacie, malował idealne życie porządnego człowieka.

Marcus Ulpius Traianus

„Lepiej nie ukarać jednego winnego, niż ukarać jednego niewinnego”
Każdy współczesny prawnik zapytany o źródła współczesnego europejskiego prawa, na pierwszym miejscu zawsze wymieni Rzym. Było tam wiele osobistości, którzy poprzez swoje myśli i kodeksy stworzyli podwaliny pod nowoczesne systemy prawne (nie tylko konkretne przepisy), ale za bezwzględnie jednego z najważniejszych twórców prawa uchodzi zawsze Marcus Ulpius Traianus, czyli Trajan, cesarz rzymski z przełomu I i II wieku naszej ery. To on właśnie stworzył niepodważalną zasadę dla wszystkich nowoczesnych państw demokratycznych mówiącą, że ważniejsza jest ochrona osób niewinnych od karania osób winnych.