Wiedza starożytnej Grecji

Przez ostatnie blisko dwa tysiące lat Grecja nie miała nam nic specjalnego do zaproponowania. Jest to kraj, który kojarzymy głównie z długami oraz wakacjami. W starożytności jednak to właśnie tutaj narodziła się współczesna europejska cywilizacja. Próbowało ją zniszczyć chrześcijaństwo, totalitarna ideologia nastawiona na destrukcję każdej obcej idei, ale myśl greckich filozofów przetrwała w krajach Arabskich i po wielu stuleciach powróciła do swojej kolebki. Grecki humanizm, jako ideologia moralnie i mentalnie wyższa od panujących w Europie chrześcijańskich wieków ciemnych, bardzo szybko zaczął wypierać dawne mechanizmy i wierzenia, które zaczęły go szybko inkorporować, by przetrwać. Ten schemat spowodował, że dzisiejszy świat jest bardzo silnie oparty na filozofii greckiej, a najłatwiej to zauważyć poprzez cytaty, które na pierwszy rzut oka często odnoszą się do idei uznawanych za stworzone dopiero niedawno.

Ezop

„Czym skorupka nasiąknie za młodu, tym na starość trąci.”
Najbardziej znany w historii świata bajkopisarz, Ezop, żył w VI wieku przed naszą erą. Jego życie nacechowane było różnymi zdarzeniami i fazami. Był i niewolnikiem, i doradcą króla Krezusa, władcy Lidii. Najbardziej znany jest z antropomorfizacji zwierząt w swoich bajkach, przez co ukazywał cechy ludzkie w sposób przepełniony szyderstwem. Punktowanie zastanej przez niego rzeczywistości i działających w niej ludzi w końcu skończyło się egzekucją. Prezentowany cytat z jego twórczości odnosi się do trochę innego zagadnienia, które poeta uwidaczniał. Może nam się wydawać, że nauka o wychowaniu dzieci to dwudziestowieczne osiągnięcie lub możemy odnosić się do renesansowej koncepcji niezapisanej karty, ale to od Ezopa wychodzi pierwsze nazwanie tej idei.

Demokryt a Abdery

„Człowieka ocenia się dobrze i źle nie tylko ze względu na to co robi ale także ze względu na to, czego chce.”
Żyjący na przełomie IV i V wieku przed naszą erą Demokryt z Abdery był człowiekiem renesansu, jak dzisiaj byśmy to określili. Podróżował po świecie, pobierał nauki w różnych kulturach i zajmował się bardzo różnymi tematami. To jemu przypisuje się autorstwo koncepcji atomu, chociaż jest to poważne nieporozumienie, ponieważ współczesne atomy są nazwane w związku z teorią Demokryta, która mimo wszystko mówiła coś innego. I to znacznie innego. Niezależnie jednak od tego, prace Demokryta stanowią podwaliny pod wiele osiągnięć z dziedzin nauk przyrodniczych. Tutaj przywołujemy jednak jego osiągniecie na gruncie etyki i prawa. Między innymi to dzięki niemu do kodeksów praw i naszej moralności włączone zostały nie tylko same działania, ale także intencje oraz pragnienia, nawet niezrealizowane.

„Wiem, że nic nie wiem”
Żyjący w V wieku przed naszą erą antyczny filozof grecki, Sokrates, to jedna z największych postaci historii w ogóle, ponieważ to za jego sprawą stworzone zostały wszystkie miarodajne metody poznania, jakie przyszły po nim. Jego najsłynniejszy cytat, zaprezentowany powyżej, jest często przytaczany żartobliwie, ponieważ jego prosta forma niesie niesamowicie wręcz skomplikowany przekaz. Sam cytat powstał poniekąd pośrednio, ponieważ takich dokładnie słów Sokrates nie wypowiedział. Jest to sens większej wypowiedzi Platona na temat nauczania Sokratesa. Słowa zostały powiedziane w kontrze do sofistów, którzy mienili się posiadaczami wiedzy. Sokrates podkreślał, że on nic nie wie, nikt nic nie wie, a jedynie możemy szukać i poszerzać horyzonty naszej ekspertyzy. Jego działania odróżniły wiedzę od wiary. Wiedzy jest ciągła zmiana polegająca na poprawie zrozumienia, a w wierze jest dogmat, który musi być podtrzymywany przez ograniczenie zrozumienia. Przypisywanie sobie wiedzy ogranicza zrozumienie.